<!-- @page { size: 21cm 29.7cm; margin: 2cm } P { margin-bottom: 0.21cm } -->

 

 

Otyłość i metody jej leczenia

 

 

Otyłość – patologiczne nagromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie, przekraczające jego fizjologiczne potrzeby i możliwości adaptacyjne, mogące prowadzić do niekorzystnych skutków dla zdrowia. Za otyłość uważa się stan, w którym tkanka tłuszczowa stanowi więcej niż 20% całkowitej masy ciała u mężczyzn oraz 25% u kobiet.

 

Otyłość jest chorobą przewlekłą, a na jej powstawanie mają wpływ czynniki zewnętrzne:

- nieprawidłowe odżywianie:

- obniżona aktywność fizyczna;

oraz czynniki wewnętrzne:

- predyspozycje genetyczne;

- zaburzenia metaboliczne;

Najczęstszą przyczyną otyłości są niewłaściwe nawyki żywieniowe, nieproporcjonalne do aktywności fizycznej, które powodują dodatni bilans energetyczny.

Polega on na dostarczaniu organizmowi zbyt dużej ilości energii w stosunku do zapotrzebowania.

Wg danych statystycznych w USA aż 66% dorosłej populacji cierpi z powodu nadwagi lub otyłości, w tym 31% stanowią otyli, a 5% patologicznie otyli.

Jak procentowo otyłość kształtuje się w Polsce?

W Polsce nadwagę stwierdza się u 75% kobiet i 67% mężczyzn, w tym 28% przypada na otyłość.

 

Otyłość w sposób zasadniczy zwiększa ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia,

cukrzycy typu 2, zaburzeń lipidowych, zespołu bezdechu sennego, niektórych chorób nowotworowych (raka jelita grubego, raka prostaty, raka endometrium i piersi).

 

 

Jak można ocenić nadwagę lub otyłość?

 

 

Praktyczna ocena otyłości jest możliwa przy stosowaniu tzw. „współczynnika BMI” czyli wskaźnika masy ciała - jest to parametr obliczany według wzoru:

BMI = masa ciała /kg/ : wzrost /m2/

 

Jakie wartości przyjmuje współczynnik BMI dla osób z różną masą ciała?

 

Zależnie zatem od wyjściowej masy ciała w stosunku do wzrostu,przyjmuje wartości, które pozwalają zakwalifikować pacjenta do jednej z trzech poniższych grup:

 

prawidłowa masa ciała : BMI 19-25

nadwaga : BMI 26-30

otyłość : BMI > 30

 

Lekarze posiadają przeliczniki BMI dla każdego pacjenta; po wprowadzeniu wzrostu i masy ciała w kg otrzymuje się indywidualny wskaźnik BMI.

 

Inna metoda jest to obliczenie tzw. wskaźnika TALIA:BIODRO /tzw. WAIST/HIP ratio/, który jest obliczany jako iloraz: obwód w talii w cm przez obwód w biodrach w cm.

 

Prawidłowe wartości obwodu tego współczynnika:

dla mężczyzn < 0,95

dla kobiet <0,85

 

Obwód w talii u kobiet nie powinien przekroczyć 80 cm, natomiast u mężczyzn 94 cm.

Wyższe wartości obwodu w talii wskazują na tzw. „otyłość brzuszną”, która jest przyczyną wielu schorzeń, m.in. serca i naczyń, a także zwiększa ryzyko chorób nowotworowych.

 

Inną, znacznie bardziej precyzyjną metodą oceny wielkości i rozmieszczenia tkanki tłuszczowej jest ocena przy użyciu analizatora składu ciała, tzw. BODY COMPOSITION ANALYZER .

 

Jest to metoda tzw. impedancji elektrycznej, wykorzystująca różnice oporu elektrycznego prądu o niskim napięciu, który przepływa przez tkanki obwodowe, również tkankę tłuszczową. Pozwala ona na precyzyjną ocenę zarówno ilości, ale także rozmieszczenia tkanki tłuszczowej w poszczególnych partiach ciała, z uwzględnieniem ramion, tułowia /tzw. tkanka tłuszczowa brzuszna/ oraz kończyn dolnych. Uwzględnia również proporcje w ilości tej tkanki w stosunku do zawartości mięśni w całym organizmie oraz poszczególnych jego częściach, a także podaje zawartość wody w organizmie, co ma istotne znaczenie dla oceny całościowej masy ciała np. u osób poddanych terapii lekami moczopędnymi - spadek wagi w takich przypadkach nie jest odzwierciedleniem spadku zawartości tkanki tłuszczowej - a zatem nie jest wynikiem redukcji masy tkanki tłuszczowej, ale jest następstwem zmniejszenia zawartości wody w ustroju po zastosowaniu leków o charakterze moczopędnym. Nie ma innej obiektywnej metody oceny spadku zawartości wody w ustroju poza powyższą.

Jest to metoda bezpieczna /natężenie przepływającego prądu jest bardzo niskie/,

bardzo precyzyjna w ocenie oraz szybka /czas badania -ok. 5 minut/.

Dzięki oprogramowaniu badanie jest powtarzalne oraz porównywalne - stąd służy ocenie nie tylko wstępnej, ale pozwala też na ocenę wpływu podjętego wysiłku fizycznego, zaleceń dietetycznych oraz leczenia farmakologicznego na redukcję tkanki tłuszczowej w poszczególnych częściach ciała.

Nasz Ośrodek dysponuje nowoczesnym analizatorem BMC-418 M - firmy japońskiej TANITA, który w szybki i bezpieczny sposób podaje pełną analizę składu ciała, z uwzględnieniem zawartości i rozmieszczenia tkanki tłuszczowej, ale także tkanki mięśniowej oraz zawartości wody.

 

Jakie istnieją metody leczenia otyłości?

 

  1. terapia dietą

Jest to najbardziej fizjologiczna metoda leczenia otyłości, gdyż uwzględnia

zasady zdrowej diety, odpowiednio dobranej do wieku, możliwości oraz potrzeb indywidualnych pacjenta /szczególnie duży nacisk kładziemy na pacjentów otyłych z dodatkowymi schorzeniami np. nadciśnieniem, cukrzycą, zaburzeniami lipidowymi lub chorobami sercowo-naczyniowymi/

 

Zasady diety i leczenie dietetyczne prowadzi w naszym Ośrodku mgr Oliwia Bazylewicz -

osoba z wieloletnim doświadczeniem i stażem w tej dziedzinie.

 

  1. terapia farmakologiczna

  2. leczenie chirurgiczne

     

     

    Jakie leki stosowane są w leczeniu farmakologicznym otyłości?

 

1. Sibutramina / odpowiedniki: Afibron, Zeliksa; lek wprowadzony do terapii otyłości od kilku lat, jednak od miesiąca został wycofany z rynku przez Europejską Agencję Leków /European Medicines Agency/ gdyż wykazano, że stosowanie ww. leku powoduje zwiększone ryzyko choroby niedokrwiennej serca i jej następstw – zawału serca, a także niebezpiecznych zwyżek ciśnienia tętniczego krwi.

    1. 2. Xenical- lek istniejący na rynku polskim od kilku lat. Jego działanie polega na hamowaniu rozkładu tłuszczów zawartych w pokarmach w świetle jelita , co powoduje zmniejszone wchłanianie spożytych tłuszczów, które zostają wydalone drogą przewodu pokarmowego. Poprzez swoje miejscowe działanie lek jest bezpieczny, stosowany jest zawsze przy zasadniczych posiłkach - 2-3 x dziennie. Okres jego stosowania to 3-4 miesiące przy dobrej tolerancji. Czasem powoduje tłuszczowe biegunki i z tego powodu bywa wcześniej odstawiany.

    2. 3. Glucobay - lek wspomagający odchudzanie, nie jest typowym lekiem stosowanym w otyłości - przede wszystkim korzystają z tego leku pacjenci z cukrzycą lub tzw. „stanem przedcukrzycowym”, u których stosowanie tego leku pozwala na opóźnienie wystąpienia cukrzycy. Lek ten hamuje rozkład węglowodanów złożonych w świetle jelita, co znacznie zmniejsza ich wchłanianie do krwi, ponieważ węglowodany wchłaniają się z przewodu pokarmowego tylko w postaci najmniejszych cząsteczek. W ten sposób zawartość wchłoniętych węglowodanów ulega znacznemu zmniejszeniu. Lek ten powoduje jednak często wzdęcia i nie może być stosowany w schorzeniach jelit.